Alkollü Araç Kullanma Suçunun Hukuki Boyutu, İdari Para Cezaları, Ehliyete El Koyma Süreleri ve Yargılama Süreci
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu kapsamında değerlendirilen alkollü araç kullanma eylemi, Türk Hukukunda hem idari yaptırımlara hem de adli cezalara tabi tutulmuştur. Trafik denetimlerinde belirli promil sınırlarının aşılması halinde, sürücüler hakkında hem idari para cezası ve ehliyete el koyma tedbiri uygulanmakta hem de Türk Ceza Kanunu uyarınca ceza davası açılabilmektedir. Ceza hukuku alanındaki 10 yıllık tecrübemiz göstermektedir ki, denetim anından itibaren yapılan usul işlemleri ve sürelerin takibi hak kayıplarının önlenmesinde hayati role sahiptir.
Türk mevzuatına göre hususi otomobil sürücüleri için yasal alkol sınırı 0.50 promil olarak belirlenmiştir. Ticari araç sürücüleri ile yük ve yolcu taşıyan araç sürücüleri için ise tolerans 0.00 promil seviyesindedir.
İdari yaptırımlar Karayolları Trafik Kanunu uyarınca doğrudan kolluk kuvvetleri tarafından uygulanır. Alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücülere verilecek idari cezalar ve ehliyete el koyma süreleri şu şekildedir:
- İlk kez alkollü araç kullanırken yakalanma: Sürücü belgesine 6 ay süreyle el konulur ve idari para cezası uygulanır.
- İkinci kez alkollü araç kullanırken yakalanma: Son 5 yıl içerisinde ikinci defa yakalanılması durumunda sürücü belgesine 2 yıl süreyle el konulur.
- Üçüncü ve daha fazla yakalanma: Son 5 yıl içerisinde üçüncü veya daha fazla tekrarlanması halinde sürücü belgesine 5 yıl süreyle el konulur ve sürücü psikoteknik değerlendirmeye tabi tutulur.
Sürücünün alkolmetreye üflemeyi reddetmesi durumunda ise ayrı bir yaptırım uygulanır. Alkol testi yapılmasını kabul etmeyen sürücülerin ehliyetine doğrudan 2 yıl süreyle el konulur ve yüksek tutarlı idari para cezası kesilir.
Alkol oranının 1.00 promil ve üzerinde tespit edilmesi halinde konu yalnızca bir idari ihlal olmaktan çıkar ve Türk Ceza Kanunu’nun 179/3. maddesi uyarınca “Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokmak” suçu oluşur. Bu durumda sürücü hakkında adli soruşturma başlatılır ve 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası istemiyle ceza davası açılır. Alkollü araç kullanımı neticesinde yaralamalı veya ölümlü bir kaza meydana gelmişse, eylem taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçları kapsamında değerlendirilerek çok daha ağır yaptırımlara tabi kılınır.
Alkollü araç kullanma suçunda adli süreç genellikle adli kolluk tarafından alınan ifade ile başlar. Cumhuriyet Savcılığı tarafından hazırlanan iddianame neticesinde Asliye Ceza Mahkemesi’nde yargılama yapılır. Yargılama sürecinde sanığın adli sicil kaydı, pişmanlık durumu ve olayın somut özellikleri dikkate alınarak Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) veya cezanın ertelenmesi kararları verilebilir.
İdari para cezalarına ve sürücü belgesine el koyma kararlarına karşı kararın tebliğ veya tefhim edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilmesi gerekmektedir. İtiraz dilekçesinde cihazın kalibrasyon hatası, alkol ölçümünün usule aykırı yapılması veya hastane kan testi sonuçları arasındaki çelişkiler somut delillerle sunulmalıdır.
Israrlı Takip Suçu Nedir? Eski Eşi veya Sevgiliyi Sürekli Aramanın ve Takip Etmenin Cezası yazımızı okumak için
Türk Ceza Kanunu Madde 179/3: “Alkol veya uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.”
Müvekkil A.B., yapılan trafik denetiminde alkolmetre cihazına üfletilmiş ve 1.05 promil alkollü olduğu gerekçesiyle ehliyetine 6 ay süreyle el konulmuş, hakkında ceza davası açılmıştır. Müvekkil, cihaz ölçümünün hemen ardından duruma itiraz ederek en yakın devlet hastanesinde kan testi yaptırmış ve kan testinde alkol oranı 0.42 promil olarak tespit edilmiştir.
10 yıllık mesleki tecrübemiz ışığında yürüttüğümüz savunma stratejisinde, alkolmetre cihazlarının anlık sapma gösterebileceği ve hastane kan analizi verilerinin tıbbi açıdan üstün delil niteliği taşıdığı vurgulanmıştır. Sulh Ceza Hakimliğine yapılan başvuru sonucunda idari yaptırım kararı iptal edilmiş, Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen davada ise müvekkilin 1.00 promil sınırının altında kaldığı sabit görülerek beraat kararı verilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hastane kan testi sonuçları alkolmetre ölçümünden farklı çıkarsa hangi veritabanı esas alınır?
Trafik denetimindeki ölçüm ile hastanede verilen kan örneği arasında zaman farkı göz önünde bulundurulur. İnsan vücudunun saatte ortalama 0.15 promil alkolü elimine ettiği kabul edilerek yapılan adli tıp hesaplamasında kan testi sonuçları yargılamada belirleyici nitelik taşır.
Ehliyete el koyma kararına nerede ve kaç gün içinde itiraz edilebilir?
Ehliyete el koyma ve idari para cezası kararlarına karşı, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde yetkili Sulh Ceza Hakimliğine dilekçe ile başvurularak itiraz edilmelidir.
Alkollü araç kullanma cezası adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işler mi?
Kolluk tarafından kesilen idari para cezası ve ehliyete el koyma işlemi adli sicil kaydına işlemez. Ancak 1.00 promil üzeri durumlarda açılan ceza davası sonucunda mahkûmiyet veya HAGB kararı verilirse bu durum adli sicil ve arşiv kayıtlarında yer alır.
Alkollü araç kullanırken kaza yapılması durumunda kasko ve sigorta hasarı öder mi?
Sigorta şirketleri, kazanın münhasıran (yalnızca) alkolün etkisi altında meydana geldiğini ispatlamaları halinde rücu hakkını kullanabilir. Kazanın oluşumunda sadece alkolün değil, başka faktörlerin de etkili olduğu durumlarda hukuki sorumluluk ve tazminat süreçleri bilirkişi incelemesi ile belirlenir.
İletişim Bilgileri:
Avukat Aziz Cihan Kaçıran
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu (m. 48)
- 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 179)
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi Emsal Kararları
Bir yanıt yazın