Uyuşturucu Madde Bulundurma Suçu, Denetimli Serbestlik ve Tedavi Süreci Rehberi
Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 191. maddesinde düzenlenen kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçu, uygulamada sıklıkla karşılaşılan ve teknik detaylar içeren bir ceza hukuku konusudur. Kanun koyucu, uyuşturucu madde kullanan bireyleri doğrudan cezalandırmaktan ziyade, öncelikle topluma kazandırmayı ve tedavi etmeyi hedefleyen bir hukuki rejim benimsemiştir. 10 yıllık ceza hukuku tecrübemiz ışığında, bu süreçte şüpheli veya sanık durumunda olan kişilerin haklarını doğru bilmesi ve usul kurallarına uyması telafisi imkansız hak kayıplarını engellemektedir.
Kullanmak İçin Uyuşturucu Bulundurma Suçunun Unsurları ve Ticaret Suçundan Farkı
TCK m. 191 uyarınca, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak bu suçun soruşturma aşamasında en kritik nokta, eylemin “kullanmak amacıyla” mı yoksa “ticaret veya tedarik amacıyla” mı gerçekleştirildiğinin tespit edilmesidir.
Yargıtay ceza dairelerinin istikrar kazanmış içtihatlarına göre, kullanmak için bulundurma ile ticaret (TCK m. 188) arasındaki fark belirlenirken şu hususlar dikkate alınır:
- Miktar: Ele geçirilen maddenin kişisel kullanım sınırları içinde kalıp kalmadığı (yıllık ortalama kullanım miktarı esas alınır).
- Bulunduruluş Şekli: Maddenin tek parça halinde mi, yoksa satışa hazır hassas terazi ve küçük paketçikler (fişek) halinde mi bulunduğu.
- Ele Geçirildiği Yer ve Zaman: Maddenin yakalandığı ortam ve şüphelinin diğer davranışları.
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi ve Denetimli Serbestlik Süreci
Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı başlatılan soruşturmalarda Cumhuriyet savcısı, 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar vermek zorundadır. Bu karar ile birlikte şüpheli hakkında en az 1 yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
Erteleme süresi içinde şüpheliye yüklenen yükümlülükler ve takip eden süreç şu şekilde işler:
- Şüpheli hakkında erteleme kararı verilerek denetimli serbestlik tedbiri başlatılır.
- Gerekli görülmesi halinde erteleme süresi içinde şüpheli hakkında tedavi tedbirine de hükmolunabilir.
- Denetimli serbestlik müdürlüğünün çağrılarına zamanında uymak ve verilen programa katılmak zorunludur.
- Şüpheli, 5 yıllık erteleme süresi zarfında tekrar uyuşturucu madde satın almamalı, kabul etmemeli, bulundurmamalı veya kullanmamalıdır.
TCK m. 191/4 uyarınca; erteleme süresi zarfında şüpheli yükümlülüklere uymamakta direnirse veya tekrar uyuşturucu madde kullanırsa, ertelenen kamu davası açılır ve hakkında ceza mahkemesinde yargılama başlar. Eğer 5 yıllık süre yükümlülüklere uygun ve ihlalsiz geçirilirse soruşturma hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar (takipsizlik) verilir.
müvekkilimiz A.B., üst aramasında 3 gram esrar maddesi ile yakalanmış ve hakkında TCK 191 kapsamında soruşturma başlatılmıştır. Cumhuriyet Savcılığı tarafından verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve 1 yıl süreyle denetimli serbestlik kararına müvekkilimiz süresi içinde uyum sağlamıştır. Ancak Denetimli Serbestlik Müdürlüğü tarafından gönderilen tebligatın usulsüz yapılması sebebiyle müvekkil imza yükümlülüğünü kaçırmış ve dosya hakkında kamu davası açılmıştır.
10 yıllık tecrübemizle sürece müdahil olarak, ceza mahkemesindeki yargılamada tebligatın usulsüzlüğünü ve müvekkilin kasıtlı bir ihlalinin bulunmadığını belgelendirdik. Mahkeme, yükümlülük ihlalinin sabit olmaması sebebiyle davanın düşmesine karar vermiş ve müvekkilin denetimli serbestlik sürecinin kaldığı yerden devamını sağlamıştır. Bu olay, idari ve usuli tebligatların doğru analiz edilmesinin ne kadar hayati olduğunu açıkça göstermektedir.
Yasa Dışı Bahis Suçu Davasında Beraat yazımızı okumak için
Sıkça Sorulan Sorular
1. İlk defa uyuşturucu ile yakalanan biri hapse girer mi?
İlk defa kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu işleyen kişiler hakkında kanun gereği kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Bu süreçte denetimli serbestlik ve tedavi kurallarına uyulduğu takdirde cezaevine girme durumu söz konusu olmaz.
2. Denetimli serbestlik idrar testi (tahlil) süreci nasıl işler?
Denetimli serbestlik süresince ilgili kurum tarafından belirlenen idrar ve kan testlerine tabi tutulursunuz. Belirtilen gün ve saatte sağlık kuruluşuna giderek tahlil vermek zorunludur. Tahlillerin temiz çıkması ve idari çağrılara uyulması gerekmektedir.
3. Denetimli serbestlik ihlal edilirse ne olur?
Erteleme süresi içinde denetimli serbestlik tedbirine veya tedavi programına uyulmazsa, savcılık erteleme kararını kaldırır ve iddianame düzenleyerek Asliye Ceza Mahkemesi’nde dava açar. Yargılama sonucunda mahkumiyet kararı verilmesi halinde ceza infaz kurumuna girme riski doğar.
4. Uyuşturucu bulundurma suçu sicile işler mi?
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı adli sicil kaydında (sabıka kaydı) görünmez, sadece kendilerine özgü bir sisteme kaydolur. 5 yıllık erteleme süresi sorunsuz tamamlanıp takipsizlik kararı alındığında bu kayıtlar da tamamen silinir.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK m. 191, m. 188)
- 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK)
- 5402 Sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Yargıtay 10. Ceza Dairesi İçtihatları
Bir yanıt yazın