Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme, Yayma veya Ele Geçirme Suçu Nedir?
Günümüzde dijitalleşmenin artmasıyla birlikte kişisel verilerin korunması ihtiyacı en üst seviyeye ulaşmıştır. Türk Ceza Kanunu (TCK) madde 136 uyarınca, kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi cezalandırılır. Bu suç tipi, bireylerin özel hayatının gizliliğini ve bilgi güvenliğini korumayı amaçlar. Ceza hukuku uygulamalarında sıkça karşılaştığımız bu suç, dijital dünyada işlenebildiği gibi fiziksel evraklar veya sözlü beyanlar yoluyla da meydana gelebilir.
Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi ifade eder. Bir kişinin adı, soyadı, telefon numarası, T.C. kimlik numarası, adresi, e-posta adresi, parmak izi ve hatta araç plakası kişisel veri kapsamındadır. Bu verilerin hak sahibinin rızası olmaksızın veya kanunda öngörülen idari/hukuki bir dayanak bulunmaksızın elde edilmesi suçu oluşturur.
Bu suçun oluşması için failin hukuka aykırı bir amaçla hareket etmesi ve veriyi yetkisiz şekilde temin etmesi gerekir. Ceza hukuku alanındaki 10 yıllık tecrübe göstermektedir ki, kişisel verilerin korunması kanununa aykırı olarak yapılan her türlü veri aktarımı ciddi hapis cezası yaptırımları ile sonuçlanabilmektedir.
Suçun Unsurları ve İşleniş Şekilleri
TCK 136. maddesinde düzenlenen suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yani kanunda belirtilen üç hareketten herhangi birinin yapılması suçun oluşması için yeterlidir. Bu hareketler şunlardır:
- Kişisel Verileri Verme: Verilerin rıza dışı başka bir üçüncü kişiye aktarılması, iletilmesi veya teslim edilmesidir.
- Kişisel Verileri Yayma: Verilerin birden fazla kişinin erişebileceği şekilde çoğaltılması, internet sitesinde yayınlanması veya sosyal medyada paylaşılmasıdır.
- Kişisel Verileri Ele Geçirme: Başkasına ait verilerin, kişinin rızası dışında veya hukuka aykırı yöntemlerle fiziki ya da dijital olarak kontrol altına alınmasıdır.
Bu suç şikayete tabi bir suç değildir, savcılık tarafından kendiliğinden soruşturulur. Dolayısıyla mağdur şikayetinden vazgeçse bile kamu davası devam eder ve yargılama durmaz.
Kamu Davası Cezaları Nelerdir? yazımızı okumak için
Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Ele Geçirilmesi Suçunun Cezası Ne Kadardır?
Kanun koyucu bu suç için hapis cezası öngörmüştür. Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesine göre, kişisel verileri hukuka aykırı olarak veren, yayan veya ele geçiren kişi 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Ancak suçun nitelikli halleri söz konusu olduğunda ceza miktarı artırılır. TCK madde 137 uyarınca, suçun;
- Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle,
- Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle (örneğin bir banka çalışanı, kargo görevlisi veya yazılımcı tarafından),
işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılarak 3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası haline gelir. Bu durum, failin sahip olduğu mesleki güveni kötüye kullanmasından kaynaklanan ağırlaştırıcı bir nedendir.
TCK Madde 136/1: “Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı Süresi
Bu suç için yapılacak yargılamalarda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi olarak belirlenmiştir. Suçun işlendiği yer mahkemesi yetkili mahkemedir. Suç şikayete tabi olmadığı için 6 aylık şikayet süresi burada uygulanmaz. Ancak bu suç için kanuni dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Suçun işlendiği tarihten itibaren 8 yıl içinde soruşturma başlatılması gerekmektedir, aksi takdirde dava hakkı düşer.
Olay: Müvekkil (A), bir e-ticaret şirketinde kurye olarak çalışan (B) tarafından teslimat esnasında telefon numarasının alınması ve ardından (B)’nin bu telefon numarasını rıza dışı olarak bir arkadaşlık grubunda paylaşması üzerine mağdur olmuştur. Müvekkilin telefon numarası rıza dışı yayılmış ve sürekli rahatsız edilmeye başlanmıştır.
Hukuki Süreç ve Sonuç: 10 yıllık mesleki deneyimimiz doğrultusunda, failin mesleki kolaylıktan (kargo teslimat yetkisinden) yararlanarak bu suçu işlediğini tespit ettik. Savcılık şikayeti sonrasında açılan kamu davasında, sanığın eyleminin TCK 136 ve TCK 137/1-b (Mesleğin sağladığı kolaylık) maddelerini ihlal ettiği gerekçesiyle cezalandırılması talep edilmiştir. Yapılan yargılama sonucunda sanık hakkında nitelikli hal uygulanarak ceza artırımına gidilmiş ve hapis cezası kararı verilmiştir. Somut olayda hak kaybı yaşamamak adına profesyonel bir desteği alınmasının önemi bir kez daha görülmüştür.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Telefon numarasını izinsiz başkasına vermek suç mudur?
Evet, bir kimsenin telefon numarası kişisel veridir. Sahibinin açık rızası olmaksızın veya hukuki bir gerekçe bulunmaksızın bu numaranın bir başkasına verilmesi TCK 136 uyarınca suç teşkil eder.
2. Kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme suçu şikayetten vazgeçme ile düşer mi?
Hayır, bu suç şikayete tabi suçlar arasında yer almadığı için savcılık tarafından resen soruşturulur. Mağdurun şikayetini geri çekmesi davanın düşmesine yol açmaz, yargılama kamu davası olarak devam eder.
3. Sosyal medyada birinin fotoğrafını izinsiz paylaşmak bu suçu oluşturur mu?
Bir kişinin rızası dışında fotoğrafının sosyal medyada paylaşılması hem özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu hem de kişisel verileri hukuka aykırı olarak yayma suçunu oluşturabilir. Fikri ve hukuki duruma göre en ağır cezayı gerektiren maddeden işlem yapılır.
4. Bu suçta cezanın ertelenmesi veya HAGB mümkün müdür?
Mahkemenin takdirine, sanığın sabıka durumuna ve somut olayın özelliklerine göre, hükmedilen ceza miktarı 2 yıl veya daha az olduğunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) veya cezanın ertelenmesi kararı verilmesi hukuken mümkündür. Ancak her olay kendi içinde özel değerlendirilmelidir.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 136, 137
- 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi Güncel İçtihatları
Bir yanıt yazın